Simply Fluent
Apps leren je “vlinder” voordat je “omdat” kent
Stel je voor: je studeert al drie maanden trouw Spaans. Je woordjesapp heeft je woorden geleerd als “mariposa” (vlinder), “elefante” (olifant) en “refrigerador” (koelkast). Met je woordenschat van 500 woorden voel je je aardig op dreef. Dan waag je je aan je eerste echte gesprek.
Binnen een paar minuten besef je iets ontnuchterends: je kunt simpele dingen als “ik denk dat…”, “vanwege…” of zelfs “iets” niet zeggen. Over vlinders en olifanten kun je daarentegen prima vertellen, en laten we eerlijk zijn, daar gaat een gewoon gesprek zelden over.
Klinkt bekend? Je bent niet de enige. Veel taalcursussen bieden woorden aan in een volgorde die niet aansluit bij hoe de taal wordt gebruikt. Ze kiezen concrete zelfstandige naamwoorden die je je makkelijk kunt voorstellen, maar die in een alledaags gesprek verrassend zelden voorkomen.
Dit hebben corpusonderzoekers ontdekt: in het Engels vormen de 100 meest voorkomende woorden ongeveer de helft van alle woorden in het Oxford English Corpus, een heel grote verzameling geschreven Engels. Als voorbeelden van woorden in die top 100 noemt Oxford onder meer “because”. Dat betekent niet dat je met die woorden de helft van een gesprek of een roman begrijpt. Zeldzamere woorden komen veel minder vaak voor, en Oxfords eigen beschrijving van het corpus zegt wat er gebeurt als ze wel voorkomen:
Zulke woorden komen heel zelden voor, maar als ze voorkomen, zijn ze waarschijnlijk cruciaal voor wat er gezegd wordt, en de lezer wil ze misschien opzoeken.
Mis je de veelvoorkomende woorden, dan loop je echter al vast bij simpele gesprekjes.
De meest voorkomende woorden zijn kleine woorden
Frequentiewoordenboeken, zoals het woordenboek dat taalkundige Mark Davies voor het Spaans samenstelde, laten iets zien dat zou moeten veranderen welke woorden je kiest om te leren: de meest voorkomende woorden zijn niet de woorden die je zou verwachten.
In een telling van Spaanse film- en tv-ondertitels komt “que” (dat/die) bijvoorbeeld vaker voor dan “casa” (huis), “trabajo” (werk) en “familia” (familie) bij elkaar. In de telling van Franse boeken in de Lexique-database is “de” (van/uit) het meest voorkomende woord van allemaal, meer dan 200 keer zo vaak als “chien” (hond).
Deze “functiewoorden” (lidwoorden, voorzetsels, voegwoorden en dergelijke) zijn de lijm die een taal bij elkaar houdt. Het zijn ook de woorden die bepalen of je natuurlijk klinkt of als een robot.
Vergelijk:
- “Ik… huis… groot… kopen… willen” (je kent alleen inhoudswoorden)
- “Ik wil een huis kopen omdat het groot is” (je kent ook de functiewoorden)
De tweede zin loopt vanzelf, omdat je die cruciale kleine woorden kent: “een”, “omdat” en “het is”.
Welke woorden leer je het eerst in een nieuwe taal?
De meest voorkomende, en de meeste daarvan zijn kleine woorden. Frequentielijsten verschillen per taal en ik ga ze hier niet alle 100 opsommen (dat zou wat droog worden). Maar de top van een frequentielijst bestaat overal uit dezelfde soorten woorden, en die kunnen je verrassen. Niet elk voorbeeld hieronder haalt in elke taal de top 100, maar ze komen allemaal veel vaker voor dan de thematische zelfstandige naamwoorden op een doorsnee woordenlijst.
Wil je alle 100 voor één taal, dan zijn er gratis flashcardsets met de 100 meest voorkomende woorden in het Spaans, Frans, Duits en Italiaans, met de Engelse betekenis van elk woord. Ze werken in de browser, zonder account.
De superfrequente functiewoorden
Dit zijn een paar van de kleine woorden die je op bijna elke bladzijde tegenkomt:
- Spaans: de (van), que (dat), y (en), en (in), no (nee, niet)
- Frans: de, la, le, et, à, un, être, en, avoir, que, pour
- Duits: der, die, und, in, den, von, zu, das, mit, sich, des
- Italiaans: e, non, che, di, la, il, un, a, per, è, in
De Italiaanse lijst komt uit een telling van film- en tv-ondertitels, waarin “non” (niet) het op één na meest voorkomende woord is, direct na “e” (en).
Essentiële voornaamwoorden en basiswerkwoorden
De bouwstenen van elke zin:
- ik, jij, hij, zij, wij, zij
- ben/is/zijn, heb/heeft, doe/doet, gaan, komen, willen, weten
Tijd en plaats
Omdat context ertoe doet:
- nu, toen, hier, daar, wanneer, waar, vandaag, gisteren
Verbindingswoorden
Hiermee loopt wat je zegt vanzelf:
- omdat, maar, dus, als, wanneer, terwijl, hoewel, echter
Het patroon is in alle vier de talen hierboven hetzelfde: het gaat er niet om willekeurige zelfstandige naamwoorden te leren, maar om de structuurwoorden onder de knie te krijgen waarmee je ingewikkelde gedachten kunt uitdrukken.
Waarom traditionele woordenlijsten het verkeerd aanpakken
Veel lesboeken en apps ordenen woorden per thema: “familie”, “eten”, “dieren”, “beroepen”. Dat lijkt logisch, maar het is precies het omgekeerde van hoe taal in het echte leven werkt.
Denk er eens over na: hoe vaak voer je in je moedertaal een gesprek dat bij één thema blijft? Echte gesprekken springen van onderwerp naar onderwerp, aan elkaar geknoopt door juist die functiewoorden en alledaagse uitdrukkingen.
Zo kun je na de beginnersfase vast komen te zitten. Je kent misschien woorden als “astronaut” en “microscoop”, maar kunt niet zeggen “ik denk” of “misschien”. Je kunt het over ruimtevaart hebben, maar niet zeggen dat je nog twijfelt over het eten vanavond. Op papier ziet de woordenschat er indrukwekkend uit, maar zonder de structuurwoorden die ideeën verbinden, blijven genuanceerde gedachten buiten bereik.
Hoe lezen je vanzelf de juiste woorden leert
Hier verandert lezen alles: authentieke teksten laten je woorden vanzelf zien in hun natuurlijke frequentie. Lidwoorden en “en” kom je op bijna elke bladzijde vele keren tegen, en “omdat” veel vaker dan “vlinder”, dat misschien in het hele boek niet voorkomt.
Lees eens simpele nieuwsartikelen in de taal die je leert in plaats van alleen woordenlijsten te stampen, en je merkt het verschil. Woorden als “mais” (maar), “donc” (dus) en “parce que” (omdat) duiken in Franse teksten keer op keer op, veel vaker dan de meeste zelfstandige naamwoorden op een thematische woordenlijst. Dit zijn de woorden die een tekst bij elkaar houden.
Lezen laat je ook zien hoe die frequente woorden in de praktijk werken. In plaats van uit je hoofd te leren dat “que” “dat” of “die” betekent, zie je het in tientallen contexten:
- “Creo que…” (Ik denk dat…)
- “La casa que compré” (Het huis dat ik kocht)
- “Quiero que vengas” (Ik wil dat je komt)
Die herhaling in context laat je zien hoe een woord wordt gebruikt, en dat kan een vertaling op een woordenlijst niet.
Je actieplan: woorden leren die ertoe doen
Klaar om je te richten op woorden die je gesprekken veranderen? Zo begin je:
1. Zoek de frequentielijst van je taal
Zoek op “meest voorkomende woorden [de taal die je leert]” en richt je op de top 100. Probeer ze niet los uit je hoofd te leren. Gebruik ze als leidraad voor waar je tijdens het lezen op moet letten.
2. Begin met simpele, authentieke teksten
Nieuwsartikelen, blogs en simpele verhalen laten je de frequente woorden vanzelf steeds opnieuw zien. Elke keer dat je “omdat”, “hoewel” of “echter” ziet, versterk je woorden die je nodig hebt in bijna alles wat je leest.
3. Houd bij welke functiewoorden je kent
Let op wanneer juist kleine woorden je in verwarring brengen, en niet de grote. Begrijp je alle zelfstandige naamwoorden in een zin maar snap je de betekenis toch niet, dan is de kans groot dat een van de kleine woorden je dwarszit.
4. Oefen met denken in frequente patronen
Vertaal niet alleen losse woorden, maar oefen met veelvoorkomende patronen als:
- “Ik denk dat…”
- “Vanwege…”
- “Ook al…”
- “Het lijkt erop dat…”
Deze patronen bestaan uit frequente woorden en komen in natuurlijke spraak voortdurend voor.
Leer eerst de frequente woorden
Je eerste 100 woorden leren is geen kwestie van een lijst uit je hoofd leren. Het gaat erom de woorden te herkennen die de ruggengraat van natuurlijke communicatie vormen. Beheers je die essentiële bouwstenen, dan wordt lezen makkelijker, en een gesprek volgen ook.
De mooie ironie is dat juist die “saaie” kleine woorden, die nooit op kleurige woordenschatposters belanden, de sleutel zijn tot natuurlijk klinken en verfijnde gedachten uitdrukken.
Lees je in Simply Fluent, dan wordt een vertaling die je opslaat vanaf dat moment in elk boek boven dat woord of zinsdeel getoond. Zo zijn de frequente woorden die je op elke bladzijde tegenkomt de eerste die je niet meer hoeft op te zoeken.
Je vlinderwoordenschat kan wachten. Laten we eerst de woorden onder de knie krijgen waarmee je kunt denken, verbanden leggen en jezelf uitdrukken als een moedertaalspreker.
