Tien minuten per dag of een uur per week: wat werkt beter?

Stel je twee taalleerders voor. De eerste leest elke dag tien minuten. De tweede leest elke zaterdag een uur. Per week is dat ongeveer evenveel lezen: zeventig minuten tegenover zestig.

Wie van de twee kent over een jaar meer woorden? De tijd is bijna gelijk, dus het verschil zit in hoe die tijd verdeeld is. Geheugenonderzoek geeft daar een vrij duidelijk antwoord op, en onderzoek naar gewoontes voegt er een tweede reden aan toe. Geen van beide heeft met discipline te maken.

Is tien minuten per dag beter dan één uur per week?

Wil je onthouden wat je leert, dan wijst het onderzoek naar tien minuten per dag. Wat je over meerdere sessies verspreid oefent, onthoud je beter dan wanneer je dezelfde hoeveelheid in één keer oefent. Dat is een goed onderzochte bevinding in het geheugenonderzoek, en ze is ook getest bij het leren van een tweede taal.

Er is wel een eerlijke kanttekening. Deze studies testten oefenen: lijsten met woorden, structuren of feiten leren en er vervolgens op getoetst worden. Ze vergeleken dagelijks lezen niet rechtstreeks met wekelijks lezen. Het voordeel voor de dagelijkse lezer is dus een redelijke conclusie op basis van het bewijs, geen gemeten resultaat.

Wat is het spacing-effect?

Dat is de bevinding dat je informatie waar je met tussenpozen op terugkomt beter onthoudt dan informatie die je in één blok bestudeert. Een overzichtsstudie uit 2006 van Nicholas Cepeda en collega's bracht er 317 experimenten over samen, vooral met woordenlijsten en ander verbaal materiaal.

Specifiek voor het leren van talen combineerde een meta-analyse uit 2022 van Su Kyung Kim en Stuart Webb 48 experimenten met 3.411 deelnemers. Gespreid oefenen had een middelgroot tot groot voordeel boven geconcentreerd oefenen. Langere tussenpozen tussen sessies deden het ongeveer even goed als kortere bij toetsen die meteen werden afgenomen, en beter bij toetsen die later werden afgenomen.

Hoe zorgt dagelijks lezen ervoor dat je woorden gespreid tegenkomt?

Veelvoorkomende woorden komen in elk boek steeds weer terug. Als je elke dag leest, kan een woord dat je op maandag tegenkwam op woensdag en op vrijdag opnieuw opduiken, zodat je het op verschillende dagen ziet. Als je één keer per week leest, kom je hetzelfde woord misschien drie keer in één zit tegen en daarna een week niet meer.

Woorden moeten vaak terugkomen. In een studie van Rob Waring en Misako Takaki lazen leerders een leesboekje op niveau waarin de nieuwe woorden niet vertaald of gemarkeerd waren. Drie maanden later herinnerden ze zich de betekenis van maar ongeveer één van de 25 nieuwe woorden waarop ze getest waren, en van geen enkel woord dat ze minder dan acht keer waren tegengekomen. Elke dag een beetje lezen verandert niet hoe vaak een woord in een boek voorkomt. Het verdeelt de keren dat je het tegenkomt wel over meer dagen, en dat is de spreiding die de studies hierboven beschrijven.

Hoeveel kun je lezen in tien minuten per dag?

Meer dan je zou denken. In de studie van Waring en Takaki lazen leerders een makkelijk leesboekje op niveau, met een snelheid van ongeveer 105 woorden per minuut. Met zo'n 100 woorden per minuut is tien minuten ongeveer 1.000 woorden tekst. Lees je een jaar lang elke dag tien minuten, dan is dat ongeveer 365.000 woorden. Paul Nation rekent met 120.000 woorden als de lengte van een doorsnee roman, dus dat zijn ruwweg drie romans per jaar.

De zaterdaglezer komt over een heel jaar iets minder ver: ongeveer 312.000 woorden in 52 sessies. De hoeveelheid tekst is bijna gelijk. Het verschil zit in hoe die verdeeld is, en in de gewoonte die elk schema opbouwt.

Wat gebeurt er met een gewoonte als je een dag overslaat?

Minder dan je misschien vreest. In een studie uit 2010 volgden Phillippa Lally en collega's 96 mensen die elk één eet-, drink- of beweeggedrag kozen om elke dag in dezelfde situatie te doen. De onderzoekers hielden 84 dagen lang bij hoe automatisch dat aanvoelde. Het duurde gemiddeld 66 dagen voordat dat gevoel niet verder toenam, met een grote spreiding tussen mensen, van 18 tot 254 dagen. Eén dag overslaan had geen wezenlijke invloed op hoe de gewoonte zich vormde.

Daar volgen twee dingen uit. Een gewoonte die je elke dag op hetzelfde moment doet, is het soort gewoonte dat deze studie mat. Tien minuten na het ontbijt of in de bus naar huis past daar dus goed bij. En één gemiste dag is geen reden om op te geven. De studie testte geen lange reeksen gemiste dagen, dus het veiligst is om de onderbrekingen kort te houden: heb je gisteren niet gelezen, lees dan vandaag.

Wat doe je op een dag dat je geen zin hebt om te lezen?

Lees minder, maar lees wel. Stel een ondergrens die zelfs op een slechte dag makkelijk haalbaar is: één bladzijde, of één alinea. Op sommige dagen stop je daar, en dat is prima. Op andere dagen lees je door zodra het boek eenmaal open is.

Wil je meer ideeën voor zulke dagen, dan vind je er een aantal in het artikel over lezen in een vreemde taal als je er geen zin in hebt, van heel korte sessies tot het herlezen van een boek dat je al kent. En wil je zien hoe de bladzijden over maanden optellen, dan lees je daarover in het artikel over waarom elke gelezen pagina de volgende makkelijker maakt.

Welk schema kies je dan?

Kun je alleen op zaterdag lezen, lees dan op zaterdag. Een uur per week is veel beter dan niets. Maar als je de keus hebt, verdeel de tijd dan. Tien minuten per dag geeft de woorden meer kansen om op verschillende dagen terug te komen, en het bouwt het soort dagelijkse gewoonte op dat het onderzoek heeft gemeten.

Kies een moment dat al in je dagritme zit, lees tien minuten en doe morgen hetzelfde.